منطق تئوریک علامه مطهری برای تحلیل جامعه پساانقلابی ایران

image_print

مهدی جمشیدی

در این مقاله تلاش می‌شود تا تعلیقه و شرحي بر منطق تئوریک علامه شهید آيت‌الله مرتضی مطهری (رحمه‌الله علیه) درباره چالش‌ها و تنگناهای شش‌گانه فراروی انقلاب اسلامی عرضه گردد.

در مقام توضیح باید گفت که آيت‌الله شهید به سبب آنکه از یک‌سو، یکی از کلیدی‌ترین نظریه‌پردازان انقلاب اسلامی به شمار می‌آمدند و از سوی دیگر، احساس می‌کردند که گفتمان‌های سیاسی رقیب و معارض به دنبال استحاله و مصادره به مطلوب نمودن نهضت اسلامی هستند، بر آن شدند که در شهریورماه سال ۱۳۵۷ رساله‌ای را با عنوان «بررسی اجمالی نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر» در زمینه پیشینه تاریخی، ماهیت، اهداف، رهبری و آفت‌های این نهضت بنگارند تا افکار عمومی در تشخیص حق از باطل دچار لغزش و انحراف نشوند و در نتیجه، نهضت از مسیر و مدار اصلی خود خارج نشود.

یکی از بخش‌های پایانی این رساله، «آفات نهضت» نام گرفته که در آن، علامه مطهری به صورت فشرده و موجز، به شش آفتی پرداخته است که نهضت را در دو مرحله پیش و پس از پیروزی (یا انقلاب) تهدید می‌کند. آفات یادشده عبارت‌اند از: «نفوذ اندیشه‌های بیگانه»، «تجددگرایی افراطی»، «ناتمام گذاشتن نهضت»، «رخنه فرصت‌طلبان»، «ابهام طرح‌های آینده» و «تغییر یافتن انگیزه‌ها و نیات». ایشان در دوره پس از وقوع انقلاب اسلامی در پاسخ به پرسشی درباره شرایط لازم برای تداوم یافتن انقلاب، به موارد مندرج در همین اثر ارجاع می‌دهند و تأکید می‌کنند که آفات شش‌گانه، بقا و حیات انقلاب را به ورطه مخاطره افکنده و تهدید می‌کنند.

بنابراین، می‌توان گفت که نظریه ایشان در مقطع پس از پیروزی انقلاب نیز از «قدرت تبیین‌کنندگی» برخوردار است و موقعیت اجتماعی نوپدید را نیز پوشش نظری می‌دهد.

نسخه کامل PDF

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *