نقدی بر کتاب خاطرات فرح دیبا

image_print

دفتر مطالعات و تدوين تاريخ ايران

كتاب كهن‌ ديارا خاطرات فرح ديبا (يا آن‌گونه كه وي مي‌پسندد «فرح ديبا پهلوي») است. خانم فرح ديبا بعد از سال‌ها سكوت، خاطرات خود را در سال ۲۰۰۴ در پاريس به زبان فرانسه منتشر ساخته است. البته ترجمه فارسي اين كتاب نيز بدون مشخص شدن نام مترجم و مقدمه‌اي كه چگونگي روند انتشار آن را به فارسي مشخص سازد، به چاپ رسيده و در خارج از كشور عرضه شده است. در شناسنامه كتاب، محل انتشار آن مشخص نيست و انتشاراتي كه مسئوليت نشر را به عهده داشته است عنوان «فرزاد» را دارد. در شناسنامه كتاب نام نويسندهFarah Diba Pahlavi (فرح ديبا پهلوي) آمده است. كهن ‌ديارا از پنج بخش تشكيل شده كه هر قسمت به دوره‌اي از زندگي‌ آخرين ملكه دربار پهلوي اختصاص يافته است؛ دوران كودكي تا ازدواج، دوران آغاز فعاليت‌هايي كه پس از ورود به دربار به وي واگذار مي‌شود، دوران بيماري محمدرضا تا فرار از كشور، دوران آوارگي تا مرگ شاه و در نهايت دوران پس از شاه.

خاطرات رمان‌گونه خانم فرح ديبا به دليل بهره‌گيري از توان حرفه‌اي عناصر برجسته‌ تبليغاتي دوران پهلوي دوم، هر چند به لحاظ نثر و نوع تنظيم از قوت‌هايي برخوردار شده است، اما همين مسئله آن‌ را به طور كلي از چارچوب و قواعد خاطره‌نويسي به ويژه پس از دوراني كه اين خانم بر سر راه محمدرضا پهلوي قرار مي‌گيرد، خارج ساخته است. اين رويكرد، به‌علاوه بيان خاطرات به زبان فرانسه، آن را به يك اثر هنرمندانه! با ريتم عاطفي براي تأثيرگذاري بر مخاطب غيرايراني نزديك كرده است.

اما تنظيم‌‌كنندگان خاطرات ظاهراً به اين مسئله چندان توجه نداشته‌اند كه در نهايت، زماني (بعد از برگردان خاطرات به فارسي) ايرانيان ولو به صورت مخاطب دست دوم، از خوانندگان اين اثر خواهند بود و در اين صورت اين سؤال به ذهن خواننده ايراني كتاب خطور خواهد كرد كه چرا خانم ديبا بعد از سال‌ها سكوت در اين زمينه و پاسخ ندادن به بحث‌هايي كه از سوي خانواده همسرش و برخي درباريان در مورد وي مطرح شده است، اكنون كه لب به سخن گشوده و بنا را ولو به ظاهر بر بازگو كردن حقايق و واقعيت‌هاي تاريخي و آنچه بر ملت ايران در دوران پهلوي‌ها گذشته، نهاده، به زبان فرانسه و براي مخاطب غيرايراني سخن گفته است؟…

نسخه کامل PDF

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *